Na het oordeel van de Ombudsman

Tanja Tepavac via Unsplash

Alleen de Ombudsman kan een inhoudelijk oordeel geven over journalistiek handelen bij de publieke omroepen, en aangeven of dat in strijd zou zijn met de Code Journalistiek Handelen. Een omroep of programma beslist zelf of er met een uitspraak van de Ombudsman iets gedaan wordt: naast zich neerleggen, een gesprek voeren met de maker of een correctie of rectificatie plaatsen. De ombudsman kan niet verplichten dat er een rectificatie komt.

Als er sancties nodig zouden zijn, dan zijn andere organisaties daarvoor verantwoordelijk.

De NPO kan op basis van de Mediawet een maatregel nemen als een omroep zich niet houdt aan verplichte afspraken of besluiten binnen het bestel. Zie hiervoor het reglement handhaving bindende besluiten. Er staat geen overzicht van wat allemaal bindende besluiten zijn. Ook kan de NPO een bestuursrechtelijke maatregel opleggen als de Raad van Bestuur van de NPO vindt dat de omroep onvoldoende samenwerkt. De NPO kan dan maximaal 15% van het geld voor die omroep inhouden. De procedures hiervoor zijn precies vastgelegd en kunnen direct ingaan, maar kunnen door beroep- en bezwaarprocedures ook lang duren.
In de Mediawet staat ook welke taken en sanctiebevoegdheden de externe toezichthouder, het Commissariaat voor de Media heeft. Dat houdt onder meer toezicht op regels rond het redactiestatuut en de Gedragscode Integriteit. Interessant is dat de Mediawet zegt dat het CvdM moet letten op de ‘zorgplicht’ van publieke mediaorganisaties: hun uitzendingen mogen niet aanzetten tot geweld, haat of terrorisme. Hoe dit precies gedaan wordt of wat de sancties erop zijn, is niet concreet.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) beslist over de erkenning van nieuwe omroepen en kan in uitzonderlijke gevallen een erkenning of uitzendlicentie intrekken. Dat is volgens de huidige informatie nog nooit gebeurd.
Tot slot (maar boven alles) kan de rechter ingrijpen. Als iemand strafbare uitingen doet, zoals oproepen tot geweld, discriminatie of groepsbelediging, kan er aangifte worden gedaan en kan het Openbaar Ministerie vervolging instellen. De civiele rechter kan ook ingrijpen als iemand schade lijdt door onjuiste of misleidende informatie (smaad of laster). Alleen een rechter kan uiteindelijk rectificatie of verwijdering van een publicatie opleggen.